Moe, moe en nog eens moe? 8 tips om fitter te worden

Voelt elke trap als de Mount Everest? Wil je na het douchen ’s morgens het liefst je bed weer induiken? Blijf je elk simpel klusje maar uitstellen? Je bent niet de enige. Eén op de drie mensen kampt na een ernstige ziekte met langdurige en ernstige vermoeidheid. Gelukkig kun je daar in veel gevallen zelf iets aan doen.


KOM IN BEWEGING

De beste manier om vermoeidheid te lijf te gaan is door in beweging te komen. Van een half uurtje wandelen of fietsen in de buitenlucht knap je meer op dan van een middagslaapje. Is een half uur te lang? Begin dan met tien minuten en bouw het rustig op. Beweeg elke dag, en twee keer per week wat intensiever, dan bouw je weer conditie op.

ZORG VOOR AFWISSELING

Voel je je uitgeput na een fysieke inspanning? Dan kun je vaak nog wel denkwerk verrichten, zoals e-mails beantwoorden of je administratie bijwerken. Loopt je hoofd over van de prikkels uit een drukke omgeving? Kies dan voor lichamelijke activiteit of ontspanningsoefeningen. Je laadt sneller op door actieve ontspanning dan door op de bank te ploffen.

MAAK KEUZES

Als je energie beperkt is, moet je keuzes maken. Doe de zaken die je echt moet of wilt doen eerst. Wie weet lukken die andere ook nog. Zo niet, maak je dan niet druk. Frustratie kost veel energie.

SLAAP 'S NACHTS

Om je overdag fit(ter) te voelen, moet je een goede nachtrust hebben. Makkelijker gezegd dan gedaan als je bioritme in de war is. Toch is een middagdutje niet de oplossing, dan slaap je ’s nachts minder goed. Wat wel? Op vaste tijden naar bed gaan én opstaan, ook in het weekend! Heb je overdag een inzinking? Ga wandelen, fietsen, tuinieren of doe een ontspanningsoefening.

INFORMEER JE OMGEVING

Je vermoeidheid is vaak onzichtbaar voor anderen. Mensen zien je wel op je werk of op dat feestje, maar ze zien niet hoe lang jij daarvan moet bijkomen. Toch is begrip van je omgeving belangrijk. Leg je situatie daarom uit aan mensen die belangrijk voor je zijn: je partner, je kinderen, beste vrienden en uiteraard je werkgever en collega’s. Alleen dan kunnen zij er rekening mee houden.

LAAT JE HELPEN

Ook een moeilijke opgave, zeker als je van nature iemand bent die het liefst alles zelf doet. Maar als je minder energie hebt, moet je leren delegeren. Zeker in het huishouden zijn er heel wat energieslurpende klussen die anderen ook kunnen doen.

HOUD JE ACTIVITEITEN BIJ

Noteer eens een tijdje alles wat je doet. Goede kans dat je eigenlijk meer doet dan je dacht. Daarbij maakt zo’n activiteitendagboek duidelijk waar je je energie aan besteedt, en wordt het gemakkelijker om je dag goed in te delen.

PROBEER TE ACCEPTEREN

Misschien wel de lastigste, maar verzet tegen vermoeidheid vreet energie. Vergelijk jezelf niet steeds met hoe (fit) je vóór de ziekte was, maar met vorige week of maand. Wanneer je accepteert dat je dingen bent kwijtgeraakt, komt er ruimte voor nieuwe dingen.

BALANS IS HET SLEUTELWOORD

Als er iemand veel weet over het bestrijden van vermoeidheid bij ziekten als kanker en hart- en longaandoeningen, is het Marije van der Lee. Zij is hoofd Wetenschappelijk Onderzoek en GZ-psycholoog van het Helen Dowling Instituut, dat psychologische zorg bij kanker biedt. Marije nam het initiatief voor het project Fitter bij ziekte.

‘Veel mensen denken dat vermoeidheid er “gewoon” bij hoort, maar onderzoek toont aan dat er vaak iets aan te doen is. We hebben onder andere een online therapie ontwikkeld. Dat werkt goed, maar nog beter is: voorkom dat je vastloopt. Balans is daarbij het sleutelwoord. Balans tussen inspanning en ontspanning, zorgen voor afwisseling tussen de soorten inspanning en vooral niet overdag op de bank gaan liggen. Als je moe bent, kun je beter op een actieve manier ontspannen. Dat geeft meer energie.’