‘KLIK stelt vragen die alleen patiënt kan beantwoorden’

In steeds meer ziekenhuizen vullen patiënten online een vragenlijst in voordat ze naar hun afspraak komen. Daarin wordt gevraagd hoe zij zich voelen en aandacht besteed aan de psychologische en sociale gevolgen van hun ziekte. Waarom is dat belangrijk? Lotte Haverman is medisch psycholoog en hoofd van de afdeling psychosociaal onderzoek van VKC psyche in het Amsterdam UMC. Ze vertelt over het nut van vragenlijsten invullen via het zogeheten KLIK-portaal.

‘KLIK stelt vragen die alleen patiënt kan beantwoorden’

In steeds meer ziekenhuizen vullen patiënten online een vragenlijst in voordat ze naar hun afspraak komen. Daarin wordt gevraagd hoe zij zich voelen en aandacht besteed aan de psychologische en sociale gevolgen van hun ziekte. Waarom is dat belangrijk? Lotte Haverman is medisch psycholoog en hoofd van de afdeling psychosociaal onderzoek van VKC psyche in het Amsterdam UMC. Ze vertelt over het nut van vragenlijsten invullen via het zogeheten KLIK-portaal.

Waarom is het belangrijk dat patiënten regelmatig een KLIK-vragenlijst invullen?

‘KLIK stelt vragen over iemands ziekte en de behandeling. En over de lichamelijke, psychologische en sociale gevolgen daarvan voor hun leven. Dit zijn vragen die alleen de patiënt kan beantwoorden. Als arts krijg je al deze informatie anders niet boven water: een bloedtest beantwoordt niet al je vragen. Patiënten krijgen bijvoorbeeld de vraag of ze somber zijn of bang voor een behandeling.’

Waarom moet hun zorgverlener dat weten? Is dat niet privé? ‘Of een behandeling een succes wordt, is ook sterk afhankelijk van hoe de patiënt zich voelt – van zijn geestelijke welzijn. Stel, een patiënt is somber, schaamt zich voor zijn ziekte of ziet erg op tegen een behandeling. Al die gevoelens kunnen als gevolg hebben dat hij minder goed voor zichzelf zorgt. Misschien brengt hij het bijvoorbeeld niet meer op om zijn medicijnen trouw te slikken. Terwijl dat wél heel belangrijk is voor zijn herstel. Dan stagneert dat herstel. Of stel, iemand heeft problemen op zijn werk of op school. Dat vergroot de kans dat hij een depressie krijgt. Ook dat beïnvloedt of een behandeling aanslaat. Het helpt als patiënten over dit soort negatieve gevoelens kunnen praten met hun arts of een andere behandelaar. Dan krijgen ze er vaak al minder last van. Voor hen is het fijn om te horen dat die emoties normaal zijn en dat meer patiënten die hebben.’

Vinden zorgverleners dat soort gesprekken lastig?

‘Soms wel. Ik denk dat tijdens de geneeskundestudie weinig aandacht wordt besteed aan de psychologische kant van ziekte en hoe je als arts het beste kunt omgaan met de emoties van je patiënten. Artsen praten vaak eerder over problemen waar ze direct iets aan kunnen dóén, zoals nieuwe medicijnen geven. Daarom trainen wij een zorgteam altijd als het met de KLIK-vragenlijsten gaat werken. Dat doen inmiddels al 30 ziekenhuizen, bij patiënten met veel verschillende ziekten. We vragen zo’n zorgteam ook altijd wat ze willen weten en of ze vragen willen toevoegen. Het beste is om patiënten te betrekken bij het opstellen van de vragenlijst. We weten uit onderzoek dat zij andere dingen belangrijk vinden dan hun zorgverleners. Patiënten willen het bijvoorbeeld vaker hebben over de gevolgen van een behandeling voor hun dagelijks leven. Door de KLIK-vragenlijst weet de zorgverlener welke problemen bij een patiënt spelen. Daar kan hij dan gericht naar vragen in de spreekkamer. Als dat nodig is, kan hij de patiënt doorverwijzen, bijvoorbeeld naar een maatschappelijk werker, psycholoog of fysiotherapeut.’


‘Het helpt als patiënten over hun negatieve gevoelens kunnen praten met hun arts of een andere behandelaar. Dan krijgen ze er vaak al minder last van’


Tekst: Rentsje de Gruyter • Foto’s: Hes van Huizen